Akıllı otomobiller, bir zamanlar özgürlüğün sembolü olarak kabul edilse de, günümüzde dev veri toplayıcılarına dönüşmüş durumda. İnternete bağlı modern araçlar, sürücülerin yol alışkanlıklarının yanı sıra, konum bilgisi, yüz ifadeleri, göz hareketleri, sağlık durumu ve günlük rutinleri gibi kişisel bilgileri de ayrıntılı bir şekilde kaydediyor. Uzmanlar, bu verilerin doğrudan sigorta şirketlerine aktarılarak sürücüleri gizlilik tuzaklarına sürüklediğini vurguluyor.
GÜNÜMÜZ ARAÇLARI BÜYÜK BİR VERİ HAVUZU OLUŞTURUYOR
Günümüz araçları, gelişmiş kameralar, sensörler, sürekli internet bağlantısı ve multimedya sistemleriyle donatılmış durumda. Bu altyapı sayesinde otomobil üreticileri, sürücüler hakkında kapsamlı profiller oluşturabiliyor. Bu profiller, konum ve seyahat geçmişi, emniyet kemeri kullanımı, ani frenleme olayları, hız alışkanlıkları ve dinlenen müzik türlerini içeriyor. Bazı araç modellerinde, sürücü koltuğuna yerleştirilmiş iç kameralar da bulunuyor. Bu kameralar, yüz ifadeleri, göz hareketleri ve davranış kalıplarını analiz ederek yaş, kilo, etnik köken, psikolojik eğilimler ve biyometrik veriler gibi son derece hassas bilgileri işleyebiliyor. Brookings Institution Teknoloji ve İnovasyon Merkezi’nden Darrell West, “Modern araçların topladığı veri miktarı, çoğu sürücüyü şaşırtacak seviyelere ulaştı. Bu sistemler, bir insanın günlük yaşamını neredeyse saniye saniye yeniden inşa edebilecek kapasiteye sahip” diyor.
SİGORTA ŞİRKETLERİ RİSK ANALİZİ İÇİN KULLANIYOR
Toplanan verilerin en büyük alıcıları sigorta şirketleri. Telematik sistemler aracılığıyla elde edilen bilgiler, sürücülerin risk profillerini belirlemede önemli bir rol oynuyor. Bu durum, bazı sürücülerin beklenmedik prim artışlarıyla karşılaşmasına neden olabiliyor. BBC’nin haberine göre, General Motors, sürücü verilerini LexisNexis adlı bir veri aracısına aktardı. Bir sürücünün yalnızca altı aylık seyahat geçmişi, 130 sayfalık bir rapora dönüştürüldü ve sürücü, sigorta priminin yüzde 21 artış gösterdiğini öğrenmekte gecikmedi. ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun müdahalesi sonrasında General Motors’un araç verilerini beş yıl boyunca satması yasaklandı; ancak şirketin belli koşulları sağladığında yasağın kaldırılabileceği ifade ediliyor.
OTOMOBİLLER GİZLİLİKTE EN DÜŞÜK PUANI ALDI
Firefox’un ana şirketi Mozilla, 2023 yılında 25 otomobil markasının gizlilik politikalarını inceledi. Sonuç olarak, hiçbir markanın Mozilla’nın güvenlik standartlarını karşılayamadığı ortaya çıktı. Mozilla, otomobilleri “bugüne kadar incelediğimiz en kötü ürün kategorisi” olarak nitelendirdi. Son dönemde, ABD’de yolda olan yeni düzenlemeler, otomobillere gelişmiş sürücü izleme sistemlerini zorunlu kılmayı hedefliyor.
BAĞLANTILI ARAÇLARIN SAYISI HIZLA ARTIYOR
Danışmanlık şirketi McKinsey’nin tahminlerine göre, 2021 yılında trafikte yer alan araçların yaklaşık yüzde 50’si internete bağlıydı. Bu oranın 2030 yılına kadar yüzde 95’e çıkması bekleniyor. Ne yazık ki, pek çok sürücü araçlarının ne kadar veri topladığını bilmiyor. Araç teslimi sırasında sunulan uzun gizlilik sözleşmeleri genellikle dikkatlice okunmadan kabul ediliyor. Avrupa Birliği, İngiltere ve bazı ABD eyaletlerinde kullanıcılar, şirketlerin elde ettiği verilerin kopyasını talep edebiliyor, silinmesini isteyebiliyor ve satışını engelleyebiliyor. Bazı araç modellerinde de bilgi-eğlence sisteminden veri paylaşımını sınırlayan ayarlar mevcut. Ancak uzmanlar, mevcut sistemdeki temel sorunların çözülmediğini ve gizlilik ihlallerinin sürekli olarak devam ettiğini belirtiyor.
