Smyrna Antik Kenti kökenli mermer heykel başı, ABD’nin Denver Sanat Müzesi tarafından Türkiye’ye iade edildi. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Türkiye’nin eser iadesi konusundaki çabalarını vurgulayarak, “Ülkemizdeki akademik camia, kolluk kuvvetleri, elçiliklerimiz ve Dışişleri Bakanlığımız, bu konuda el birliğiyle çok başarılı bir sistem oluşturdu. Şu anda kaçakçılıkla mücadelede dünyada kuralları belirleyen bir ülke olmanın gururunu yaşıyoruz” dedi.
Son yıllarda Türkiye’nin eser iadesi konusundaki çabalarını takdir eden Denver Sanat Müzesi, Anadolu kökenli mermer heykel başını Türkiye Cumhuriyeti’ne iade etmek istediğini Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bildirdi. Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanları tarafından yapılan incelemelerde, heykel başının Smyrna Agora kazılarından elde edildiği doğrulandı. Bu bilgi, 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Dergisi’nde yayımlanan bir raporla belgelenirken, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarının hazırladığı raporlarla da desteklendi. İncelemeler sonucunda, eserin Anadolu kökenli olduğu ve yasa dışı yollarla yurtdışına çıkarıldığı anlaşıldı. Yapılan çalışmalar neticesinde heykel başının Türkiye’ye geri dönüşü sağlandı.
Mermerden yapılmış olan bu erkek heykel başının, milattan sonra 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendiği ve 25 santimetre yüksekliğinde olduğu belirlendi. Eserin boyun kısmındaki alt kısım kırık ve eksik. Saç ve kaş kıvrımları keskiyle, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle işlenmiş. Heykelin yüz hatları etkileyici bir ifade sunarken, kısa sakallı portre tarzı dikkat çekiyor. Eserin Theodosius Dönemi heykel sanatıyla ilişkili olduğu ve Efes-Smyrna bölgesinde bir atölyede yapıldığı ifade ediliyor.
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, bu gelişmenin Türkiye Cumhuriyeti’nin eser iadesi hedefleri doğrultusunda önemli bir adım olduğunu belirtti. “Bilimsel süreli yayınların, arkeolojik kazılarda ortaya çıkan bulguların değerlendirilmesinde ne kadar önemli olduğunu bir kez daha görüyoruz. Denver Sanat Müzesi’ndeki bilinçli müze çalışanları ve yöneticileri bu süreçte bize büyük destek sağladı. Sonuç olarak, eserimiz doğduğu topraklara, Smyrna’ya geri dönmüş oldu” diye ekledi.
Smyrna Antik Kenti Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, heykelin Agora’da yerleştirilmiş bir eser olduğunu ve dönemin yazıtlarında “İsidoros” adlı bir valinin onurlandırıldığı bilgisine ulaştıklarını ifade etti. Eserin 5. yüzyılın ilk yarısına ait olduğunu belirten Ersoy, “Bu heykel, erken Hristiyanlık dönemine ait bir stil yansıtıyor. Ciddi bir yüz ifadesi var ve gözbebeklerinin yukarıda resmedilmiş olması, Tanrı ile iletişim kurar bir tavır sergiliyor” dedi.
