Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Antik DNA çalışmaları, vebanın tarih öncesi dönemlerde de insanları etkilediğini ortaya koydu. 18 Haziran 2026 üzerinden yayımlanan bir araştırma, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresindeki avcı-toplayıcı mezarlarından elde edilen insan kalıntılarını inceledi. Araştırmacılar, antik dişlerden alınan DNA örneklerini analiz ederek, Yersinia pestis bakterisinin bilinmeyen eski türlerine ulaştı. İncelenen 46 bireyden 18’inde veba bakterisine dair genetik izler bulundu ki bu oran, Orta Çağ’daki bazı veba mezarlıklarında kaydedilen oranlardan bile daha yüksekti. Bu çalışmanın sonuçları, Kopenhag Üniversitesi ve uluslararası işbirlikçi ekip tarafından yürütüldü ve bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, mezarlıklardaki alışılmadık ölüm dağılımlarının uzun süre boyunca açıklanamadığını belirtti. Özellikle çocuklar ve gençler arasında yüksek ölüm oranları dikkat çekiyordu. Radyokarbon tarihlendirme verileri, birçok bireyin kısa bir zaman diliminde hayatını kaybettiğini gösterdi. Bazı durumlarda kardeşlerin ya da ebeveyn ve çocukların aynı dönemde öldüğü ve birlikte gömüldüğü tespit edildi. Bilim insanları bu bulguların, söz konusu toplulukların ölümcül veba salgınlarına maruz kaldığını sergilediğine inanıyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber ise yıllardır yanıt bekleyen yüksek çocuk ölümleri konusunun veba kaynaklı olabileceğini öne sürdü. Daha önceki araştırmalar, vebanın eski türlerinin büyük salgınlara yol açamayacak kadar zayıf olduğunu savunmuştu ancak yeni araştırmada elde edilen genetik veriler farklı bir durumu ortaya çıkardı.
Araştırmanın bulguları ayrıca antik veba türlerinde görülen özel genetik unsurların enfeksiyonların daha ölümcül hale gelmesine neden olabileceğini göstermekte. Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora, antik veba türlerinin pirelerle yayılma özelliği taşımamasına rağmen son derece tehlikeli olabileceklerini ifade etti.
Aynı zamanda bu araştırma, vebanın kökenine dair tartışmalara da yeni bilgiler ekledi. Bilim insanları elde ettikleri bulgularla hastalığın muhtemelen Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ilk defa ortaya çıktığı görüşünü desteklediklerini belirtti. Arkeolojik veriler ise incelenen avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde hala veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın temas halinde olduklarını gösteriyor.
Sonuç olarak araştırmacılar, hastalığın enfekte dağ sıçanlarından insana geçmiş olabileceği ve tarih öncesi dönemde ciddi salgınlara yol açmış olabileceği ihtimalini değerlendiriyorlar. Bu bulgular, antik dönemdeki sağlık sorunlarının anlaşılması açısından önemli ipuçları sunmakta ve tarihsel bağlamda insanlık için kritik öneme sahip bilgiler içermektedir.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
